Powłoka DWR – czym jest, jak działa i jak prawidłowo o nią dbać?

Co oznacza DWR?

DWR to skrót od Durable Water Repellent, czyli trwałej hydrofobowej impregnacji odpychającej wodę. W praktyce określenie to odnosi się do specjalnej obróbki powierzchni materiału, której zadaniem jest nadanie mu właściwości hydrofobowych. Powłoka DWR znajduje się przede wszystkim na zewnętrznej stronie tkaniny. Producenci stosują ją już na etapie produkcji odzieży, obuwia czy różnorodnego sprzętu outdoorowego. Możemy spotkać ją między innymi w:

• kurtkach przeciwdeszczowych i hardshellach,

• kurtkach softshellowych,

• spodniach trekkingowych,

• odzieży puchowej,

• odzieży softshellowej,

• rękawicach,

• butach trekkingowych, podejściowych czy górskich,

• plecakach,

• namiotach i tarpach,

• śpiworach,

• innych elementach wyposażenia turystycznego.

Warto jednak od razu wyjaśnić jedną rzecz. Powłoka DWR nie jest membraną i sama nie zapewnia pełnej wodoodporności. W kurtce membranowej za zatrzymywanie wody odpowiada przede wszystkim znajdujący się wewnątrz laminat. DWR znajduje się natomiast na zewnętrznej tkaninie i ogranicza jej nasiąkanie. Jeżeli chcesz dokładniej poznać budowę współczesnych laminatów i zależność pomiędzy membraną a zewnętrzną tkaniną, warto zajrzeć również do naszego artykułu o ewolucji technologii GORE-TEX i membranie ePE:

GORE-TEX – od rewolucji w outdoorze po nową generację ePE

Jak działa powłoka DWR?

Najprościej można powiedzieć, że powłoka DWR zmienia sposób, w jaki woda zachowuje się na powierzchni materiału.
Bez odpowiedniej impregnacji włókna tkaniny mogą łatwo zwilżać się wodą. Kropla po zetknięciu z materiałem zaczyna się rozpłaszczać, a następnie wnika pomiędzy włókna. Materiał stopniowo nasiąka i staje się mokry.
Hydrofobowa powłoka DWR zmienia właściwości powierzchni tkaniny. Woda ma mniejszą tendencję do rozlewania się po materiale i zamiast tego tworzy bardziej zwarte krople. Ich charakterystyczne kuliste kształty są właśnie tym, co określamy jako efekt perlenia. Można to łatwo zobaczyć podczas deszczu na nowej kurtce. Krople pozostają na powierzchni, a po przechyleniu materiału szybko z niego spływają.
Innymi słowy DWR zmienia energię powierzchniową tkaniny, zwiększa kąt zwilżania dzięki czemu woda tworzy krople i łatwiej spływa. Hydrofobowa powłoka sprawia, że kontakt wody z włóknami jest mniej korzystny, dlatego kropla zachowuje bardziej zaokrąglony kształt zamiast rozpływać się po tkaninie. W praktyce dla użytkownika najważniejszy jest jednak efekt końcowy: woda pozostaje na powierzchni materiału zamiast szybko wnikać w jego strukturę.

DWR a wodoodporność – to nie jest to samo

To jedno z najważniejszych rozróżnień, jakie warto zapamiętać. DWR nie robi z materiału wodoodpornej membrany. Jeżeli zaimpregnujemy zwykłą bawełnianą koszulkę preparatem hydrofobowym, nie stanie się ona automatycznie odpowiednikiem kurtki typu hardshell. Otrzyma jedynie znacznie większą odporność powierzchni na kontakt z wodą. Podobnie wygląda sytuacja w przypadku kurtki membranowej.

Możemy uprościć jej konstrukcję do trzech podstawowych elementów:
deszcz → tkanina zewnętrzna z DWR → membrana → warstwa wewnętrzna

DWR ma ograniczyć nasiąkanie pierwszej warstwy. Membrana odpowiada natomiast za właściwą barierę dla wody oraz – w zależności od konstrukcji – umożliwia w lepszym lub gorszym stopniu odprowadzanie pary wodnej na zewnątrz. Dlatego stwierdzenie, że powłoka DWR uodparnia odzież na wodę, jest pewnym uproszczeniem. DWR poprawia odporność powierzchni materiału na wodę, ale nie zastępuje konstrukcji wodoodpornej.

Dlaczego DWR jest tak ważna w odzieży z membraną?

Można zadać sobie pytanie: skoro membrana znajduje się pod tkaniną zewnętrzną, to dlaczego właściwie przejmować się tym, czy zewnętrzny materiał nasiąka? Odpowiedź jest bardzo prosta: mokra tkanina zewnętrzna może znacząco pogorszyć komfort użytkowania odzieży.

Kiedy materiał nasiąka wodą:

• staje się cięższy,

• dłużej pozostaje mokry,

• może ograniczać transport wilgoci na zewnątrz,

• zwiększa odczuwanie chłodu,

• sprawia, że odzież staje się nieprzyjemna w kontakcie ze skórą,

• może powodować wrażenie, że kurtka zaczęła przeciekać.

To ostatnie jest szczególnie mylące. Membrana może nadal działać, mimo że kurtka wygląda na przemokniętą.

Jeżeli zewnętrzna tkanina całkowicie nasiąknie wodą, przestaje działać tak, jak powinna. Zamiast suchej, hydrofobowej powierzchni mamy mokrą warstwę materiału znajdującą się bezpośrednio przed membraną. W takich warunkach odprowadzanie pary wodnej może być znacznie mniej efektywne. Użytkownik zaczyna czuć wilgoć od wewnątrz i często dochodzi do wniosku, że membrana przestała być wodoodporna. Nie zawsze tak jest. Przemoczona tkanina zewnętrzna i przeciekająca membrana to dwie różne rzeczy. Dlatego w przypadku odzieży membranowej właściwa konserwacja powłoki DWR jest częścią dbania o cały system ochrony przed warunkami atmosferycznymi.

Co dzieje się, gdy powłoka DWR przestaje działać?

Nowa kurtka może bardzo długo odpychać wodę. Z czasem jednak trwałość powłoki DWR zaczyna spadać. Jest to naturalny proces.

Powłoka jest narażona między innymi na:

• tarcie podczas użytkowania,

• kontakt z paskami plecaka,

• pot i tłuszcz ze skóry,

• kurz i zabrudzenia,

• detergenty,

• wielokrotne pranie,

• działanie warunków atmosferycznych.

W efekcie powierzchnia tkaniny stopniowo traci swoje właściwości hydrofobowe. Początkowo możemy zauważyć, że krople wody nadal tworzą się na materiale, ale pozostają na nim dłużej. Później zaczynają się rozpłaszczać, a następnie woda zaczyna wsiąkać w tkaninę. To właśnie moment, w którym warto przetestować powłokę DWR, zamiast czekać do kolejnej ulewy.

Jak sprawdzić, czy powłoka DWR nadal działa?

Nie potrzebujesz żadnego specjalistycznego sprzętu. Wystarczy zwykła butelka ze spryskiwaczem albo niewielka ilość wody. Rozłóż suchą odzież i spryskaj wodą fragment zewnętrznej tkaniny. Jeżeli DWR działa prawidłowo, woda powinna tworzyć krople, które pozostają na powierzchni materiału i stosunkowo łatwo z niej spływają. Jeżeli DWR jest zużyta. woda zaczyna rozlewać się po powierzchni i stopniowo wsiąkać w tkaninę. Materiał w miejscu kontaktu z wodą staje się ciemniejszy. To prosty test, który pozwala ocenić stan impregnacji bez czekania na intensywny deszcz. Warto jednak pamiętać, że brak efektu perlenia nie oznacza automatycznie uszkodzenia membrany. W pierwszej kolejności może oznaczać po prostu zużytą powłokę hydrofobową.

Jak dbać o powłokę DWR?

Właściwa pielęgnacja jest kluczowa, jeśli chcesz wydłużyć trwałość powłoki DWR. Jednocześnie warto obalić pewien popularny mit traktująco o tym, że w przypadku odzieży z membraną należy unikać prania za wszelką cenę. Wręcz przeciwnie. Pot, tłuszcz, kurz i inne zabrudzenia mogą negatywnie wpływać zarówno na zewnętrzną warstwę, jak i właściwości całego laminatu. Problemem nie jest samo pranie, lecz nieprawidłowe pranie. Dlatego zawsze należy zacząć od sprawdzenia zaleceń producenta odzieży. W przypadku odzieży technicznej najczęściej warto pamiętać o kilku zasadach:

• stosować detergent przeznaczony do odzieży technicznej,

• przestrzegać temperatury wskazanej przez producenta,

• nie stosować płynu zmiękczającego,

• unikać agresywnych detergentów,

• nie prać odzieży częściej, niż jest to potrzebne,

• dokładnie wypłukać pozostałości środka piorącego.

W przypadku lekkich zabrudzeń często wystarczy przetarcie powierzchni wilgotną gąbką. Jeżeli jednak odzież jest mocno zabrudzona, należy ją wyprać, zamiast pozwalać, aby brud przez długi czas pozostawał na materiale.

Czy po każdym praniu trzeba impregnować odzież?

Niekoniecznie. To ważne, ponieważ często powtarzana zasada „impregnuj po każdym praniu” jest zbyt dużym uproszczeniem. Po praniu w pierwszej kolejności należy sprawdzić, jak zachowuje się woda na powierzchni materiału. Jeżeli nadal tworzy krople i spływa po powierzchni, dodatkowa impregnacja nie jest potrzebna. W wielu przypadkach wystarczy reaktywować powłokę DWR za pomocą ciepła, oczywiście pod warunkiem, że producent konkretnego produktu dopuszcza taką metodę.

Jak reaktywować powłokę DWR?

W przypadku wielu współczesnych produktów ciepło może pomóc przywrócić właściwości istniejącej powłoki DWR.
Dlatego po praniu warto sprawdzić zalecenia producenta dotyczące suszenia. Jeżeli dopuszcza on zastosowanie suszarki bębnowej, krótki cykl w niskiej temperaturze może pomóc w ponownej aktywacji impregnacji. Drugą możliwością jest delikatne prasowanie. Jeżeli producent odzieży na to pozwala, można zastosować najniższą temperaturę, bez pary i z zachowaniem odpowiedniej warstwy ochronnej pomiędzy żelazkiem a materiałem. Nie należy jednak traktować tej metody jako uniwersalnej. Nie każdą odzież można prasować, nie każdą można suszyć w suszarce i nie każdy materiał reaguje na ciepło w ten sam sposób.
Najważniejsza zasada brzmi: Najpierw sprawdź instrukcję producenta, dopiero później zastosuj ciepło.

Szczególną ostrożność trzeba zachować w przypadku materiałów z nietypową konstrukcją, delikatnych laminatów czy produktów, dla których producent wyraźnie zabrania stosowania wysokiej temperatury. Jeśli jednak jest to dozwolone, zdecydowanie warto. Po zastosowaniu odpowiedniego impregnatu działanie ciepła może znacząco poprawić właściwości hydrofobowe.

Kiedy trzeba ponownie zastosować impregnację DWR?

Jeżeli po praniu i prawidłowej ponownej aktywacji powłoki woda nadal nie perli się na powierzchni materiału, prawdopodobnie fabryczna warstwa DWR jest już po prostu zużyta. Wtedy można ponownie zastosować impregnację DWR. Ponowna impregnacja polega na nałożeniu nowej warstwy hydrofobowego środka.

Jak nanieść nową powłokę DWR?

Na rynku znajdziemy różne rodzaje impregnatów DWR. Najpopularniejsze są preparaty w spryskiwaczu do stosowania zewnętrznego oraz środki przeznaczone do stosowania podczas prania.

Impregnacja w sprayu

To wygodne rozwiązanie, szczególnie gdy chcemy kontrolować miejsce aplikacji.
Przed zastosowaniem:

1. dokładnie wyczyść i wypierz odzież zgodnie z zaleceniami producenta,

2. pozostaw ją do wyschnięcia, jeżeli instrukcja preparatu tego wymaga,

3. rozprowadź impregnat równomiernie po zewnętrznej stronie materiału,

4. zachowaj odległość wskazaną przez producenta środka,

5. zwróć szczególną uwagę na miejsca bardziej narażone na zużycie (ramiona, plecy, łokcie, biodra, pośladki, kolana),

6. pozostaw odzież do wyschnięcia zgodnie z instrukcją preparatu,

7. Jeśli producent odzieży dopuszcza tę możliwość, potraktuj materiał ciepłem, stosując delikatny cykl suszenia w suszarce bębnowej, ciepłe powietrze suszarki ręcznej lub delikatne prasowanie, pamiętając o omijaniu miejsc newralgicznych (klejenia, laminowane zamki, etc.).

Nie należy automatycznie przyjmować, że każdy spray DWR należy rozpylać z tej samej odległości. Sposób aplikacji zawsze powinien wynikać z instrukcji konkretnego produktu. Zalecamy stosowanie sprawdzonych impregnatów DWR, rekomendowanych przez największych producentów membran, takich jak np. Grangers.

Sprawdzone i pewne impregnaty oraz środki do prania odzieży tecynicznej kupisz tutaj. 

Drugim rozwiązaniem są środki, które dodaje się do pralki. Ich zaletą jest możliwość równomiernego pokrycia całej odzieży. W przypadku mocno eksploatowanej odzieży można spotkać również zalecenia łączenia odpowiedniego środka piorącego z późniejszą impregnacją powierzchniową. Najważniejsze jest jednak to, aby nie mieszać różnych produktów przypadkowo i stosować je dokładnie zgodnie z instrukcją producenta.

Jak często odnawiać DWR?

Nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi. I tutaj również warto uważać na popularne uproszczenie mówiące o konieczności impregnacji „co 3–6 miesięcy”. Taki przedział może być orientacyjny, ale nie powinien być sztywnym terminem.

Trwałość powłoki zależy przede wszystkim od:

• intensywności użytkowania,

• liczby prań,

• rodzaju materiału,

• tarcia,

• kontaktu z plecakiem,

• warunków, w których używana jest odzież,

• zastosowanej przez producenta technologii DWR.

Kurtka używana kilka razy w roku może zachować hydrofobowość znacznie dłużej niż ta sama kurtka używana codziennie podczas trekkingu, wspinaczki czy pracy w terenie. Najlepszym wyznacznikiem nie jest kalendarz, lecz zachowanie wody na powierzchni materiału. Jeżeli woda nadal się perli – nie ma potrzeby nakładania kolejnej warstwy. Jeżeli zaczyna wsiąkać – czas zastanowić się nad odświeżeniem lub ponowną impregnacją.